‘Je bent als Christen pas geloofwaardig als je een goede rentmeester bent.’

“Klimaatverandering is het grootste probleem van de 21e eeuw, het zal meer impact hebben dan de coronacrisis” zegt Reinier van den Berg. Wat maakt dat we dan toch maar zo weinig actie ondernemen of de klimaatverandering zelfs ontkennen? Hoe ga je met een klimaatontkenner in gesprek? En is alles wat duurzaam wordt genoemd wel echt duurzaam?

 

Waar komt jouw interesse voor het weer vandaan?

“Mijn oudere broer had al jong een weerhobby. Door hem ben ik aangestoken: toen ik een jaar of zeven was begon ik met aantekeningen van het weer maken. Later kwamen daar grafiekjes van de waarnemingen bij. Deze weerhobby is nooit meer opgehouden. Gisteren was er een enorme wolkbreuk die ons huis net niet bereikte. Ik ben toen wel even naar de bui gereden om er toch van te kunnen genieten.”

Tussen jongeren zie je grote verschillen. Aan de ene kant fanatieke klimaatactivisten en aan de andere kant klimaatontkenners. Terwijl het toch gaat om hún toekomst, hoe verklaar je deze verschillen?

“Het zit in ieder mens om je ogen te sluiten voor risico’s. Je kunt tegen jongeren zeggen: ‘Luister niet naar harde muziek, op lange termijn wordt je daar doof van.’ Maar toch doen ze het, omdat ze nu de gevolgen niet merken. Zolang we de negatieve gevolgen niet in onze eigen achtertuin merken, hebben we de neiging de alarmerende cijfers te negeren. Daarnaast voelen we ons in het rijke westen onkwetsbaar. Als het niet genoeg regent, besproeien we onze tuin met (nota bene!) drínkwater!

Een boer in Ethiopië merkt nu al dat het of niet of juist teveel regent. Hij heeft amper bestaansmiddelen om zijn gezin te voeden, maar hij kan – in tegenstelling tot ons westerlingen – niet even zonnepanelen op zijn dak leggen om zo duurzamer te leven. Hij draagt trouwens sowieso veel en veel minder bij aan de uitstoot vergeleken met de welvarende westerling. En dat terwijl de toekomst van zijn kinderen aan een zijden draadje hangt. Een groep jongeren beseft wel dat hun toekomst en de toekomst van de aarde onder druk wordt gezet en pikt het niet langer. Hen zie je terug in de klimaatmarsen in grote steden.”

Tijdens een jeugdactiviteit ontkent een jongere klimaatverandering stellig. Wat zou je een jeugdleider aanraden om te doen?

“Zoals het voor alle onderwerpen die je als jeugdleider aan de orde wilt stellen geldt: verdiep je in het onderwerp. Ga dan niet willekeurig googlen want dan is het risico groot dat je jouw vooroordeel terugvindt op het internet. Er gaat zoveel fake news rond: dat de opwarming van de aarde een hoax is of dat het veroorzaakt wordt door China, enzovoorts. Zoek informatie op bij gerenommeerde bronnen als het KNMI, IPCC, NASA of universiteiten. Wetenschappers zijn er echt op gericht om feiten van fabels te onderscheiden en laten zich ook corrigeren wanneer ze het niet bij het rechte eind hebben.”

Over veel zaken die duurzaam worden genoemd, zoals windmolens of elektrische auto’s is veel discussie. Dat geeft je als burger soms een hopeloos gevoel: Welke keuzes zijn nu echt duurzaam?

“Dat snap ik. Fase 1 was: Met elkaar erkennen dat dit het grootste probleem van de 21e eeuw is en dat goed onderbouwen. Dat de aarde opwarmt is wetenschappelijk gezien 100% zeker. Daar moeten we niet meer over discussiëren. Net zoals we er niet meer over discussiëren of roken ongezond is.

Fase 2 is: Hoe gaan we klimaatverandering tegen? Tegen welke kosten en met welke middelen? De discussie hierover is nog maar net gestart. Er worden allerlei oplossingsroutes bedacht: sommige blijken zinvol, anderen doodlopend.

Het starten van een nieuwe route kost in het begin veel geld en je loopt tegen moeilijkheden aan. Twintig jaar terug leverde de productie van zonnepanelen veel afval op en hadden de panelen een laag rendement. Nu is het produceren veel schoner en hebben ze hoog rendement. Het blijkt een goede oplossing te zijn. Voor windmolens en elektrische auto’s geldt hetzelfde verhaal. Aan de eerste generaties kleefden veel nadelen. Maar de elektrische auto’s van nu zijn beduidend duurzamer dan een willekeurige diesel. De batterijen van een Tesla gaan wel 1.000.000 km mee. Daar kun je dus zo’n 30 jaar mee rondrijden! Helaas is dat een heel ander verhaal met de meeste telefoons, die worden zo geproduceerd dat ze na twee jaar versleten zijn.”

Wat kunnen kinderen zelf doen, als het gaat om klimaatverandering? Het zijn toch hun ouders die over de aanschaf van zonnepanelen of een elektrische auto gaan?

“Ze kunnen zelf keuzes maken op het vlak van consumeren. Wil je de nieuwste telefoon of gadget of kun je ook zonder? Een andere efficiënte manier om je ecologische voetafdruk te verkleinen is vegetarisch gaan eten. En als je op examenreis gaat, moet dit dan echt naar een strand in Spanje of kun je op een Waddeneiland net zoveel lol hebben?”

Moeten we als christen gewoon niet veel van onze comfort en goederen opgeven? Geen 20 setjes kleding maar 10 en ze pas weg doen als ze versleten zijn en niet al als ze uit de mode zijn?

“Vind ik wel. Consumeer bewust. Denk na: ‘heb ik deze spullen echt nodig?’ Is 2e hands ook goed genoeg?”

 Dus je presenteert het weer in een gedateerd colbert?

“Haha nee, dat hebben ze bij RTL wel mooi geregeld. We lenen de overhemden en colberts van een kledingwinkel. We laten de labels erin zitten en na twee keer dragen gaat het weer terug naar de winkel. Zo heb je toch een actueel setje en de kledingwinkel is blij dat hun kleding op tv is geweest.”

Wat zou je aan jeugdleiders mee willen geven?

“Het is een Bijbels principe dat delen vermenigvuldigen kan worden. Het delen van informatie kan leiden tot gedragsverandering. Als je ergens van overtuigd bent: deel je informatie, zodat delen vermenigvuldigen kan worden!”

Ben je als christen hoopvol of pessimistisch over de toekomst?

“God heeft deze wereld prachtig gemaakt en ons als rentmeester aangesteld. We zijn ongehoorzaam als we de schepping vertrappen. Je bent als christen pas geloofwaardig als je een goede rentmeester bent. Jongeren zijn hier heel gevoelig op, en terecht!

Naar de toekomst: de generatie die nu opgroeit wordt met heel grote problemen geconfronteerd. Het leegroven van de aarde kan niet straffeloos blijven. Al voor 2050 zullen we heel veel vluchtelingen moeten opvangen omdat het niet meer leefbaar is op de plek waar ze woonden.

Aan de andere kant heeft de coronacrisis laten zien dat als we echt beseffen dat we een probleem hebben we samen de schouders eronder kunnen zetten. Dan komt ook de mooie kant van de mens boven: samen zijn we sterk!”

Reinier van den Berg is al 30 jaar weerman bij RTL, daarnaast werkt hij voor een startup dat van plasticafval olie maakt en geeft hij lezingen over klimaatverandering en duurzaamheid.

Kasper van Helden