“Steun ze in hun eigen initiatief, want ze moeten vaak tegen een heersende cultuur opboksen”

Rik Zweers (29) studeert HBO Theologie, is voormalig jonge theoloog des Vaderland, PopUpDominee bij PopUpkerk Zwolle en houdt zich bezig met kunst, bijbel en recht. Over het klimaat schreef hij eerder: “Kom tot inkeer voordat de aarde als een volle afvalzak uit elkaar klapt”.

Waarom is klimaat een belangrijk thema voor je?

Het is actueel. We worden ons steeds meer bewust van het feit dat ons handelen een bepaald effect heeft. En voor mij speelt ook de urgentie een rol. Ik kan het niet meer uitstellen omdat ik daarmee de gevolgen van mijn gedrag doorgeef aan, in mijn geval, mijn nichtjes.

Zit daar ook een Bijbelse of theologische gedachte achter?

De natuur speelt een hele duidelijke rol in de bijbel. Het vertelt vaak over God als een natuurkracht. Ook lees je een hele duidelijke beweging, waarin mensen erg in samenhang leefden met elkaar en de natuur. Dat zie je bijvoorbeeld bij Adam en Eva, ze leven van wat er groeit en bloeit. Daarna gaat het mis en komt het water waar Noach zich als één van de weinigen op voorbereidt.

Wat is de boodschap die je over wilt brengen?

Dat vanuit Noach, gedrag altijd gevolgen heeft. Ik zou dat niet in de categorie ‘straf’ zetten, maar meer als wetenschappelijke waarheid. Tegelijkertijd is er ook een belofte die zegt: het wordt in ieder geval niet weer zo erg als toen. Dat is een profetie zoals alle Bijbelse profetieën: als we tot inkeer komen en ons gedrag aanpassen gebeurt misschien niet wat er staat te gebeuren. Dat betekent overigens niet dat het helemaal om jou draait.

Wat bedoel je daarmee?

Ik word altijd militant op het moment dat er van klimaat – en van zorgen voor het klimaat – puur iets individueels wordt gemaakt: ‘Jij zet je in voor het klimaat, want jij houdt van de natuur. Prima, maar ik heb daar geen tijd voor’. Daar zit de ontkenning in dat jouw handelen effect heeft op iets gezamenlijks. Het idee van individualisme ‘jij ontvangt wat jij wil’, is een totale illusie als je kijkt naar het klimaat. Hoe wij in het westen omgaan met het klimaat vergroot het onrecht in andere delen van de wereld. Hoe wij leven maakt het verschil tussen rijk en arm echt groter. Wij hebben de welvaart om ons te beschermen tegen bijvoorbeeld de stijging van het waterpeil, hele delen van de wereld hebben dat niet.

Wat helpt jou om je verantwoordelijkheid te nemen?

In de natuur zijn. Ik ben helemaal geen natuurjongen van geboorte.  De natuur is onvoorspelbaar, het kan elk moment naar je grijpen of je zakt er in weg. Maar hoe meer ik bezig ben in de natuur, hoe meer ik er achter kom dat ik als mens te gast ben. De natuur is het rijk van de dieren, de bomen en de planten. Dat zorgt er bij mij in ieder geval voor dat ik ook bewuster om ga met de natuur en deze wil behouden.

 

 

Als je aan de 10 geboden een gebod mocht toevoegen rondom duurzaamheid, welke zou je dan toevoegen?

Ik denk dat duurzaamheid voor mij al een uitwerking is van het gebod ‘heb God en je naaste lief als jezelf’. Het legt het centrum van jouzelf weg naar het centrum van God – of het goede. Wie betaalt de rekening voor wat ik eet of koop? Ben ik dat zelf? Of is dat een dier, de natuur of de mensen aan de  andere kant van de wereld? Het is een verantwoordelijkheid om de ander lief te hebben, niet een keuze van ‘kijk maar of het gaat lukken’.

Als je het hebt over verantwoordelijkheid, welke verantwoordelijkheid zou de kerk dan moeten hebben?

Ik vestig mijn hoop niet op de kerk. Kerken zijn trage instituten. Dat wil niet zeggen dat de kerken niet hun verantwoordelijk zouden moeten nemen. Ik vind het bijzonder irritant als er met volle aanbidding gezongen wordt ‘heel de schepping juicht’ en na de dienst er wordt koffie geschonken van goedkope pakken koffie en wordt gedronken uit plastic bekertjes. Maar je kunt niet wachten tot de kerk de eerste stappen zet, voordat jij je gedrag verandert. Ik geloof dat mensen verantwoordelijke wezens zijn.

Wat zou je jongerenwerkers mee willen geven?

Ik denk dat jongeren het meest beïnvloedbaar zijn door identificatiefiguren, bijvoorbeeld een Gretha Thunberg. Maar ook als jongerenwerker zelf heb je een grote kans om een identificatiefiguur te zijn. Besteed aandacht aan het thema, en wees eerlijk: doe wat je zegt. Jongeren hebben een hekel aan hypocrisie. En steun ze in hun eigen initiatief want ze moeten hierin vaak tegen een heersende cultuur opboksen.

Gerrianne Smit

Gerelateerde berichten